Mee-eeeee!

Mustafa Alp Dağıstanlı

Keçilere her zaman hayranımdır, Keçi 501 belgeselini çekenlere de hayran oldum. Keçi501 belki 40 yıldır dağlarda çobanlık yapan Cengiz'in ve keçilerinin hikayesini anlatıyor. Belgesel 7 Kasım'da Fındıklı'da gösterildi de biz de seyretme fırsatı yakaladık. Filmi beğenen tek biz değiliz tabii, aldığı pek çok ödül, belgesel erbabının da beğendiğini gösteriyor.

İşte aldığı ödüller:

Yeni Yönetmenler İçin Uluslararası Belgesel Film Festivali (Belgrad): En İyi Uzun Metrajlı Belgesel

Moskova Uluslararası Belgesel Film Festivali: En İyi Ses

Halo Uluslararası Film Festivali (Saint Petersburg): En İyi Belgesel, En İyi Oyunculuk

Yunanistan Uluslararası Film Festivali: Onur Ödülü

Belgeselin yönetmeni Evrim Çervatoğlu'nun ilk başarısı, yıllardır bildiği bu hikayeden iyi bir belgesel çıkabileceğini düşünmüş olması, nasıl çıkabileceğini de bilmesi.

Belgeseldeki oyunculuğa da şapka çıkarmak gerekir. Hızır'la Zabit mükemmel oyunculuk sergiliyor, profesyonel aktörlermiş gibi. Tabii baş karakter Cengiz'i de unutmamalı. Zaten Cengiz'in hikayesini anlatıyor belgesel, 501'inci keçi olarak.

Gösterimden sonraki söyleşide Evrim'le görüntü yönetmeni Okan Candemir'in anlattıklarından öğreniyoruz ki, bu oyunculuğa ulaşmak o kadar da kolay olmamış. Okan hemen farketmiş tabii oyuncuların kameraya baktığını. Kamera sürekli bakılacak bir şeyse, rol kesiyorsun demektir, "doğallığın" kaçıyor demektir. Futbol maçlarında kamera döndüğünde teknik direktörlerin düştüğü halleri bir gözünüzün önüne getirin, hele bazılarının.

Okan bu sorunun üstesinden gelmek için bir süre her ortamda kamerayla geçmiş karşılarına, çekim yapılmayıp sohbet ediliyor, dinleniliyorken bile kamerayı tutmuş oyunculara. Böylece kamerayı unutturmuş onlara, kanıksattırmış. Kamerayı Okan'ın bir uzvu gibi görmüşler nihayet.

Oyunculara da bir açıklık getirmek gerek. Cengiz, baş karakterimiz, kendini yaşıyor/oynuyor zaten. Hızır'la Zabit de filmde yaptıkları işi yıllarca yapmışlar, şu anda başka işlerle uğraşıyor olsalar da. Zaten Cengiz'i de tanıyorlar, beraber çallışmışlar. Profesyonel aktörlerden üstün oldukları en belirgin şey bu zaten.

Okan'ın görüntü yönetmeni olarak ustalığı filmin her anına sinmiş, aslında Okan da keçilerden biri olmuş gibi. Bir iki sahne hariç, yaşananları dışardan izlemiyoruz biz de seyirci olarak, Okan bizi de sürünün, odanın, Cengiz'in dünyasının içine sokmuş, oradan bakıyoruz, keçiler de bize bakıyor.

Ustalığın dışında, hayran olunacak çabayı da düşünmeden edemiyor insan. Dere tepe yürünüyor keçilerle ve Cengizlerle. Ama Okan en azından bazı çekimler için başka dereler ve tepeler de yürümüş. Cengiz ve keçiler bir dağ yolunda ya da patikasında yürüyor, biz bu sahneyi çok daha yüksek bir yerden, dalların arasından görüyoruz. Demek, Okan daha önce o sahneyi nereden çekeceğini düşünmüş, keşfe çıkmış, yeri belirlemiş, en sonunda da oraya çıkıp çekmiş.

Şüphesiz her sahne birkaç kez çekilmiştir, ama bir oda içindeki, bir bahçedeki sahneyi birkaç kez çekmekle, keçi gibi tırmanıp çekmek arasında bir fark var. Üstelik kimseden herhangi bir yardım almadan. Dağa çıkarken yük taşıyan biri olarak, üstelik zor şartlarda, bunu gayet iyi anlayabiliyorum.

Belgesel kurduğumuz beton şehirlerin arkasında nasıl güzel bir doğanın yaşamakta olduğunu göstermesi bakımından da şahane. Fındıklı'nın yüksek köylerinden Sulak'ta (Mzuğu) başlıyor keçilerin göçü, Camlıhemşin Kale köyüne, oradan Verçenik yaylasına ulaşıyor; ne güzelliklerle. Buradan bize bir ders, bir ödev, bir görev de çıkar: bu doğayı korumak.

Bir eleştirimi de söyleyeyim. Kurguda bazı sıçramalar, atlamalar, geçiş sorunları halledilebilseydi seyirci bir yıllık döngüyü, hikayeyi berrak bir şekilde algılayabilirdi. Fakat belgeselin güzellikleri, ustalıkları öyle etkileyici ki, kusurları örtüyor.

Bu yetenekli ekibin yeni işlerini bekliyoruz artık. Bu beklentiyi onlar yarattı, gereğini yerine getirmek de onlara düşüyor. Haa, iki çift de lafım var Evrim'le Okan'a: Böyle güzel yerlerde böyle bir iş çevirdiniz ve beni hamal olarak çalıştırmadınız ya...